Amerika Ülke Bilgisi, Rüyalar Ülkesi Amerika’yı keşfet

Ülke Adı Amerika Birleşik Devletleri
İngilizce Ülke Adı United States of America
Amerika Başkenti Washington, DC
Amerika Nüfusu 324.365.730 (2016)
Amerika Yüzölçümü 9,629,091 km2
Amerika Eyalet Sayısı 50
Amerika Telefon Kodu + 1
Amerika Alan Adı Uzantısı com.us .gov .mil .edu
Amerika Resmi Dili Resmi bir dili bulunmuyor

Amerika Birleşik Devletleri ülkesi hakkında; Afganistan Etimoloji

Amerika Birleşik Devletleri (kısaca ABD) (İngilizce: United States of America (USA), ayrıca Birleşik Devletler olarak da bilinir), elli eyalet ve bir federal bölgeden oluşan bir federal anayasal cumhuriyettir. Ülkenin çoğu (48 eyaleti olan kıtasal ABD ve ülkenin federal bölgesi olan Washington, DC), Kuzey Amerika'nın ortasında, Büyük Okyanus ve Atlas Okyanusu'nun arasında bulunmaktadır. Bu ülkenin vatandaşlarına Amerikalı veya Amerikan denir.

Amerika Birleşik Devletleri ülkesi hakkında; Amerika Birleşik Devletleri Tarihçe

Amerika’nın 1492’de Avrupalılar tarafından keşfinden sonra İspanyollar, Portekizliler, Fransızlar ve İngilizler, buradaki yerli halkların aleyhine toprak sahibi oldular. Avrupalılar, Amerika’daki topraklarını genişlettikten sonra, İngiltere başta olmak üzere çeşitli ülkelerden göçmenler alıp buralara yerleştirerek koloniler kurdular.

18. yüzyıl ortalarında, bu kolonilerin sayısı 13’e yükseldi ve bu Onüç Koloni, Amerika Birleşik Devletleri’nin temelini oluşturdu.

Amerika Kıtası, insanlar için yeni olanaklar ve yeni bir hayat sağladı. Daha sonra, bu koloni sistemi sömürgecilik politikasına dönüştü. İngiliz kolonileri, Birleşik Krallık’a endüstri konusunda hizmet ediyordu. İngilizler kolonilerden vergi alıyordu. Koloniler zaman içinde İngiliz devletinden farklı bir kimlik geliştirmeye başladı. Nüfus hızla büyüyor, tarıma dayalı ekonomi gelişiyor, iş adamları ticari ataklarda bulunuyordu. Dinsel yapıda da farklılık vardı. Avrupa'dan gelenler tutucu bir protestanlık geliştirmişti.

Yönetimleri de İngilizlerden farklıydı. Kolonilerin her birinde (Pensilvanya dışında), iki yasama meclisi bulunuyordu. Kolonileri temsil eden alt meclisin üyeleri mal sahipleri tarafından seçiliyor, Krallığı temsil eden üst meclis üyeleri ise İngiliz Kralı tarafından tayin ediliyordu. Kolonilerde yaşayanlar aynı zamanda mahkemeler kurmuştu ve İngiliz hukuk sistemini uyguluyordu.

1756-1763 yılları arasında İngiltere'nin Avusturya, Fransa ve Rusya ittifakıyla yaptığı savaşlar (Yedi Yıl Savaşları), İngiliz maliyesi üzerinde ciddi bir yük oluşturmuştu. İngiltere'nin mali yükünü gidermek amacıyla yeni vergiler koyması, Amerika'da kolonilerin tepkisiyle karşılaştı. Koloniler yüksek vergiler ödeyip, karşılığında hiçbir şey alamamaktan rahatsızlardı. Çay ihracatına gelen yüksek ek vergiyle koloniler, 18. yüzyıl ortalarından beri hazır oldukları bağımsızlık mücadelesini hayata geçirdiler. Savaşın başlarında George Washington, Thomas Jefferson tarafından kaleme alınan ve özgürlük isteklerini dile getiren Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi'ni yayınladı (4 Temmuz 1776). Sonradan 4 Temmuz günü ABD bağımsızlık günü olarak kabul edilmiştir.

Altı yıl süren savaş sonunda, George Washington komutasındaki koloni güçleri tarafından yenilgiye uğratılan İngiltere geri çekilmiş ve 1783 yılında Paris antlaşmasıyla 13 koloninin bağımsızlığını kabul etmiştir. Bağımsızlıklarını ilan eden koloniler, içişlerinde serbest eyaletlerden oluşan Amerika Birleşik Devletleri’ni kurdular (1787). 1789’da Anayasanın tamamlanıp onaylanmasıyla yeni bir ulus ve Amerikalı üst kimliği doğdu.

Amerika Birleşik Devletleri, ülkeyi anayasayla yöneten bir Başkanın seçimle iş başına geldiği ilk modern demokratik cumhuriyettir. Bu manada Fransız Devrimi’nin de öncüsü olmuştur. Bu sistem 18. yüzyıl dünyasında eşitlik, insan hakları, adil yargılama ve kuvvetler ayrılığı gibi kavramların gündeme gelmesini sağlamıştır.

ABD doğal kaynaklarının zenginliği, genç ve dinamik bir insan gücüne sahip olması nedeniyle 19. yüzyıl boyunca hızla sanayileşti. Ancak 1861-1865 yılları arasında çıkan Amerikan İç Savaşı ülkeyi parçalanma tehdidi altına soktu. Savaş kuzeydeki eyaletlerin başarısıyla sonuçlandı ve ABD tekrar hızlı bir gelişme dönemine girdi. 20. yüzyıl başlarında çıkan I. Dünya Savaşı’nın İtilaf Devletleri tarafından kazanılmasında önemli bir rol oynadı. II. Dünya Savaşı'nda da Almanya, İtalya ve Japonya’ya karşı başarılar elde eden ABD artık bir süper güç hâline gelmişti.

Bu iki dünya savaşından sonra dünya ülkeleri iki kutba ayrıldı. Soğuk Savaş adıyla anılan bu dönemde ABD NATO örgütü çatısı altında Batı Bloğunun liderliğini üstlenirken Sovyetler Birliği Doğu Bloğu’nun (Varşova Paktı) lideri durumundaydı. Soğuk Savaş yılları boyunca ABD başta Kore Savaşı ve Vietnam Savaşı olmak üzere birçok savaşa katıldı. 1989 yılında Berlin Duvarı'nın yıkılışının ardından Soğuk Savaş sona erdi. 1990 yılında Irak'ın Kuveyt’i işgal etmesi üzerine çıkan I. Körfez Savaşı’nda ABD Irak ordusunu yendi. ABD 1995 ve 1999 yıllarında NATO ülkelerinin yardımıyla Bosna Savaşı'na ve Kosova Savaşı'na müdahale etti. 2001 yılında New York ve Washington, DC gibi büyük ABD kentleri El-Kaide tarafından 11 Eylül saldırıları'na sahne oldu. Bu saldırılara yanıt olarak ABD 2001 yılında Afganistan Savaşı’nı ve 2003 yılında da Irak Savaşını başlattı. Bu savaşların amacı El-Kaide’nin lideri Usame bin Ladin’in öldürülmesiydi. Savaşlar karşılığını verdi ve 2 Mayıs 2011'de kendi evinde yakalanarak öldürüldü.

Amerika Birleşik Devletleri Coğrafya

Amerika Birleşik Devletleri, Kıta ABD’si, Alaska, Hawaii eyaletleri ile diğer ada bölgelerinden oluşmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Meksika ile kara sınırlarını, bunlara ek olarak Rusya, Küba ve Bahamalar ile deniz sınırlarını paylaşmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri - Kanada sınırı, dünyanın en uzun iki ülke arasındaki kara sınırıdır.

Amerika Birleşik Devletleri Nüfus Yapısı

ABD Sayım Bürosu yaklaşık 11,2 milyon yasadışı göçmen de dâhil ülkenin nüfusunu 317.593.000 olarak tahmin eder. 1900'lerde yaklaşık 76 milyon olan ABD nüfusu 20. yüzyılda nerdeyse dört katına çıktı. Çin ve Hindistan'dan sonra dünyanın en kalabalık üçüncü ülkesi olan ABD, büyük nüfus artışı beklenen ülkeler arasında büyük ve sanayileşmiş tek ülkedir.

1000 de 13 olan doğum hızı, 35% olan dünya ortalamasının altındadır. Nüfus artışı hızı pozitif 0,9%, birçok gelişmiş ülkeye göre daha yüksektir. 2012 mali yılı içinde, bir milyondan fazla göçmene (çoğu aile birleşimi ile gelen) yasal ikamet hakkı verildi. Meksika 1965 Göç Yasasından beri yeni ikamet edenlerin önde gelen kaynağıdır. Çin, Hindistan ve Filipinler her sene gönderenler arasında ilk dörttedir. Dokuz milyon Amerikalı homoseksüel, biseksüel ya da transgenderdir, bu nüfusun en az yüzde dördüne eşittir. 2010 yılında yapılan bir araştırmada erkeklerin yüzde yedisi ve kadınların yüzde sekizi kendini gey, lezbiyen ya da biseksüel olarak tanımladı.

ABD bir göçmenler ülkesidir. Göçmenler tarafından kurulmuş ve gelişmiştir. Hâlâ dünyanın en çok göç alan ülkelerinden birisidir. Amerika Birleşik Devletleri'nin 4 Temmuz 1776’daki bağımsızlığından hemen önce nüfus yaklaşık 2,5 milyon kadardı (%95 beyaz Avrupa, %5 siyahi Afrika). Bu beyaz nüfusta en büyük pay Almanların ve İskandinav ülkelerinindir (İsveç, Norveç, Danimarka). Bu milletler ilk 3 grubu oluşturmaktaydı (dinî olarak %98 Protestan, %2 Katolik). 1620-1770 yılları arasında bu ilk gelenler karşılıklı evlilikler ve din birliği sayesinde bugün Beyaz Amerikalı dediğimiz (WASP- White, AngloSaxon, Protestan) siyasette ve iş dünyasında hâkim konumda olan Amerikan ulusunun ana çekirdeğini oluşturdular. 2008 yılına kadar seçilen bütün ABD başkanları bu gruba dâhildir.

Günümüz ABD’sinde yaşayan siyahilerin ( Afroamerikanlar ) çoğu Amerika’ya getirilen kölelerin soyundandır.

1870-1920 yılları arası 2. göç dalgasının oluştuğu yıllardır. Bu yıllarda yukarıda adı geçen devletlerden göçler devam etmektedir; fakat yoğunluk Katolik ve Ortodoks Avrupalılara ( İtalyanlar, Yunanlar, Gürcüler, Ermeniler, Ruslar, Lehler, Avusturya-Macaristan, Sırplar ) ve İrlandalılara kaymıştır. 1880 yıllında nüfus 60 milyona yaklaşmıştır (1950'de %86 beyaz Avrupa, %9 siyahi Afrika, %3 Hispanik (Latin Amerikalı); dinî olarak ise %74 Protestan, %20 Katolik, %3 Musevi, %2 Ortodoks ve %1 Budist). ABD'nin nüfusu 1935’te 100 milyona, 1970’te 200 milyona, 2005’te ise 300 milyona ulaşmıştır.

3. göç dalgası 1970’lerin sonunda başlamıştır ve halen sürmektedir. Bu göç dalgası daha çok çeşitlilik göstermektedir. Asya’dan, Ortadoğu'dan, eski komünist ülkelerden, Latin ülkelerinden özellikle Meksika ve Karayipler'den gelen yoğun Hispanik-Latin Amerika göçüdür (yılda yaklaşık 800.000 ila 1,5 milyon arası).

2006 sayımına göre nüfusu 1 milyon ya da üzerinde olan 32 tane grup vardır. 2010 sayımına göre nüfusun çoğunluğu (%63,7) beyaz ve Avrupalı, %16,4'i Hispanik-Latin Amerikalıdır. Nüfusun %12,2'si siyahi Afrika, %4,7 'i Asya kökenli, %0,7'si Amerikan yerlisi, %0,2'si pasifik adaları yerlisi, %1,9'u melez ve %0,2'si diğer ırklardır.

Amerika Birleşik Devletleri'nde Din

Din olarak, ABD'de toplam; %70 Hristiyan (%46 Protestan, %20.8 Katolik, %1.6 Mormon, %0.5 Ortodoks), %22.8 Dinsiz (%15.8 Tamamen reddeden, %4.0 Agnostik,%3.1 Ateist,%0,6 bilinmiyor)[29], %1.9 Musevi, %5.6 diğer inançlar, %0.7 Budist, %0.9 Müslüman, %0.7 Hindu, %0.3 Üniteryen Üniversalist,[30] %0.1 Pagan, Vikan ve Druid yaşamaktadır.

Şinto, Kaodaizm, Sihizm, Jainizm, Taoizm, Bahailik, Ekankar, Amerikan yerli dini ve Kemetizm gibi diğer pek çok din de Amerika’da temsil edilmektedir.

Amerika Birleşik Devletleri Ekonomi

Amerika Birleşik Devletleri ekonomisi, nominal olarak dünyanın en büyük ve satınalma gücü paritesi bakımından ikinci büyük ekonomisi olup nominal olarak dünya GSYİH'inin %22'sini oluşturmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri karma bir ekonomiye sahip olup istikrarlı bir GSYİH büyüme hızı, ılımlı bir işsizlik oranı, yüksek seviyede araştırma ve sermaye yatırımını muhafaza etmiştir.

ABD geniş doğal kaynaklara, gelişmiş bir altyapıya ve yüksek iş verimliliğine sahiptir. ABD dünyanın en büyük ticaret ülkelerinden biridir ve dünyanın ikinci büyük imalatçısıdır. Ayrıca dünyanın en büyük petrol ve doğalgaz üreticisidir. 2013 yılı itibarı ile dünyanın dokuzuncu yüksek kişi başına GSYİH’e (nominal) ve 10. yüksek kişi başına GSYİH’e (SAGP) sahiptir. ABD diğer OECD ülkeleri ile kıyaslandığında ortalama en yüksek hane ve çalışan gelirine sahiptir ve 2010 yılı itibarı ile dördüncü yüksek medyan hane gelirine sahiptir. ABD dünyanın en büyük tüketici pazarını temsil etmektedir. Dünyanın en büyük 500 şirketinin 128’i ABD merkezlidir.

Amerika Birleşik Devletleri dünyanın en büyük ve en etkili finansal piyasalardan birine sahiptir. New York Menkul Kıymetler Borsası piyasa değeri bakımından dünyanın en büyük menkul kıymetler borsasıdır. Amerikan doları çoğu uluslararası işlemlerde kullanılan ve dünyanın önde gelen rezerv para birimi olup II. Dünya Savaşı'ndan bu yana uluslararası kuruluşlarda merkezi bir rol oynamaktadır.

Afganistan Ulaşım ve Taşımacılık

Demiryollarının toplam uzunluğu 24.6 km, karayolları 42150 km (bunun 12,350 km si asfalt, geri kalanı yani 29,800 km si stabilize yoldur), su yolları 1,200 km dir. Ülkede boru hatlarının toplam uzunluğu 466 km dir. 51 adet havaalanı bulunan Afganistan'ın en büyük havalalanı Kabil Uluslararası Havaalanı'dır. 11 adet helikopter alanı mevcuttur.

Amerika Birleşik Devletleri Eğitim

Birleşik Amerika'da yüksek öğretim 18 yaşında başlar. Ancak yüksek öğretimin Birleşik Amerika'ya özgü bir özelliği vardır ki, Avrupa'da rastlanmaz: Üniversitede belli bir alanda uzmanlık öğrenimine başlamadan önce bir kolej aşamasına geçilir. Koleji bitirenlere graduates (diplomalı) olarak bakılır ve -graduate school- da çalışmalarını sürdürürler. Bir Amerikan üniversitesi, genel olarak, bir kolej ile birlikte graduate school'dan oluşur.

Kolej ve üniversitelerin çoğu özeldir ve çeşitli kaynaklardan gelen kaynaklarla yaşarlar. Eski öğrencilerin bağışları, sanayi ve ticarette ün yapmış (Ford, Rockefeller, Carnegi vb.) büyük para babalarının kurduğu fonlarla, asıl okuyacak öğrencilerin ödedikleri paralar, bu kaynakların başında gelir.

Aslında belli bir refah düzeyine gelmiş ailelerin çocuklarını ayrıcalıklı duruma getiren bu sistemin zararları, doğrudan doğruya devletin kurduğu üniversiteler yoluyla bir parça giderilmek istenir.

Amerika Birleşik Devletleri Hakkında İdari Yapı

Amerika Birleşik Devletleri'nin siyasî birimleri ve bölümleri arasında aşağıdakiler bulunur:

  • 50 eyaleti (bunlardan dördü Commonwealth resmî lakabını taşır). Eyaletler county'lerden oluşur (Louisiana eyaleti county yerine parish, Alaska ise borough terimini kullanır). County, eyaletleri oluşturan ikinci derece bir idari birim olması ve kendisi de belediye bölgelerinden oluşması bakımından bakımından Türkçede "ilçe" kavramına yakın olmakla beraber, diğer yönetimsel ayrıntıları bakımından Türkiye'deki ilçelerden farklıdır. County'ler township'lere (New York ve New England eyaletlerinde ise town terimi kullanılır) bölünür. (Town ve township Türkçe "kasaba" olarak çevrilebilir, ama ABD'nin farklı eyaletlerinde bunların idari yapılanmaları farklılıklar gösterir, Türkiye’deki köy veya belediye yapılanmasından çok farklı olabilir.) Bir eyaletin kentsel bölgeleri tüzelleşmiş şehir (city), kasaba (town), köy (village) ve diğer yerel yönetimler şeklinde, ve bunlara tâbi veya otonom amme işletmeleri (public authority) ve kurumları olarak örgütlenebilir. İlk 13 Eyalet, eyalet statülerinin Amerikan Bağımsızlık Bildirisi ile, 4 Temmuz 1776'da başladığını kabul eder. Diğer 37 eyaletin her biri ABD Kongresi'nin bir kanunu ile Birleşik Devletler'e kabul edilmiştir.
  • Columbia Bölgesi (District of Columbia veya kısaca D.C.), Birleşik Devletler’in Başkenti. Columbia Bölgesi, eyalet olmasa ve Kongre'de oy hakkına sahip olmasa da, D.C. mukimleri (D.C.'de ikamet edenler) başkanlık seçimlerinde oy kullanabilir ve Seçiciler Kurulu'nda (Electoral College) üç seçmenleri vardır.
  • Yerli Amerikalı rezervasyonları yarı otonom statüye sahiptir. Her rezervasyon bir eyaletin parçasıdır ve mukimleri içinde bulundukları eyaletin bir mukimi olarak oy kullansa ve federal vergi ödese de, rezervasyonlar çoğu eyalet ve yerel yönetim kanunundan muaftır. Rezervasyonların statülerinin muğlak olması kızılderili kabilelerine hem bazı fırsatlar vermiş (örneğin kumarın yasak olduğu eyaletlerde kumarhane işletmek gibi), hem de zorluklar yaratmıştır (hangi kanunların geçerli olduğundan emin olamayan şirketlerin bu nedenle bazı kızılderili topraklarında yatırım yapmaması gibi).
  • Birleşik Devletler toprakları (Territory) belli bir eyalete ait olmayan, federal devletin denetiminde olan topraklardır. (Territory, devlet egemenliği altındaki alan, toprak demektir.) Territory'ler enkorpore olmuş (incorporated) (yani asıl ABD'nin parçası) veya enkorpore olmamış (unincorporated) (yani ABD'ye katılmamış) olabilir. Bunlar için "possession" (zilyetlik), "overseas territory" (denizötesi topraklar) veya "commonwealth" (kamu varlığı) terimleri kullanılır. Territory'ler ayrıca organize olmuş (organized) ve organize olmamış olarak sınıflandırılır. Organize olmuş federal topraklar, ABD Kongresinin bir kurucu yasası (Organic Act) ile verilmiş özerkliğe sahiptir, organize olmamış olanlar ise özyönetim için doğrudan verilmiş izni olmayanlardır. Burada "organize" terimi Türkçedeki düzenli olmak anlamında değil, bu statünün verildiği kanunlara "Organic Act" (Organik yasa) denmesinden kaynaklanır. Amerikan hukukundaki anlamıyla "Organic", organize bir tüzel varlık için kurucu, onun yasalarını meydana getirici demektir, dolayısıyla organized, Türkçede "teşkilatlanmış" veya "yapısallaşmış" olarak anlaşılabilir. Mevcut 50 eyaletten 31'i, Birlik'e dahil edilmeden önce ABD'nin organize enkorpore bölge'si statüsündeydi. 1959'dan beri ABD'nin tek bir enkorpore bölgesi vardır (Palmyra Atolu) ama ABD, çeşitli enkorpore olmamış (organize olmuş veya olmamış) bölgeler üzerinde kontrolünü sürdürmektedir.
  • Askeri üsler, yabancı ülkelerde bulunan Amerikan sefaretleri ve konsoloslukları ve Columbia Bölgesi, sadece federal birliğin nüfuzundadır. Federal birlik, eyaletlerden oluşan bir birlik olarak Birleşik Devletleri meydana getirir.
  • Yarı politik bölümler, Doğal koruma bölgeleri ve okul bölgeleri gibi, genelde özel, coğrafi olarak tanımlanmış kamu alt idareleridir.
  • Bazı yerel yönetim işlevlerini yerine getiren tanınmlı kuruluşlar, örneğin ev sahibi birlikleri. Normalde yerel yönetimler için belirlenmiş kanun ve tüzüklerin bu tür kuruluşlara da uygulanması gerektiği mahkeme kararları ile belirlenmiştir.

Hepsi birlikte ABD'de yaklaşık 85.000 siyasi varlık olduğu kestirilebilir. ABD'nin siyasi birimleri ve bölümleri toplam ABD topraklarının bir altkümesini oluşturur.

Politik birimler ve çalışma sistemleri

Amerika Birleşik Devletleri'nin birincil idari birimi, federal birlikten sonra, eyalettir. Teknik olarak ve hukuken, eyaletler ABD'den yaratılmış bölümler değil, ABD'yi oluşturan birimlerdir, çünkü ABD ve onu oluşturan eyaletler, paralel bir egemenlik sistemi içinde faaliyet gösterirler. ABD Anayasa Mahkemesi'nin çeşitli kararlarına göre, eyaletler ve ABD (yani 50 eyalet ve Columbia Bölgesi ile eşsınırlı olan federal devlet) egemen yetki alanlarıdır. ABD'nin egemenliği ABD Anayasası'nın hükümleriyle kesin şekilde sınırlandırılmıştır, buna karşın her bir eyaletin egemenliği, iki nokta dışında sınırsızdır: (1) Her eyaletin ABD Anayasası aracılığıyla ABD'ye aktarmış olduğu egemenliği ve güçleri ve (2) Eyaletin kendi anayasasının hükümleri, genelde (ama hep değil) eyaletin egemenliğini uygulamasına belli kısıtlar getirir.

Çoğu eyalet kendi egemenliğinin uygulamasını merkezsizleştirir. Bu tipik olarak üç seviyede olur ama en az iki, ve bazen üçten fazla seviyede de olabilir. Merkezsizleştirmenin ilk seviyesi eyalet düzeyinde olur, eyalet yönetiminin doğrudan kontrolü altında çalışan kuruluşlardan oluşur, nüfus müdürlüğü, motorlu taşıt veya halk sağlığı daireleri gibi. İkinci seviye, genelde county (Alaska'da borough, Louisianna'da parish denir) düzeyidir, bu eyaletin idari bir bölümüdür (bazen, örneğin metropol belediye durumunda eyaletin bir alt bölümü olmaktan da öte bir özelliği olabilir). Bu ikinci düzey kuralının bir istisnası Connecticut'tur, bu eyalet 1960'da county yönetimini yürürlükten kaldırmıştır. Çoğu eyalette görülen üçüncü bir düzey, township olarak adlandırılan ve county'nin idari bir alt birimi olan, kent düzeyinde yerel yönetimdir.

County'ler eyalet yönetim faaliyetlerine yerel destek vermek amacını taşırlar, örneğin emlak vergi gelirlerinin toplanmasında (county'ler genelde vergilendirme yetkisine sahip değildirler), ama genelde belediyelerce sunulan hizmetleri sağlamazlar. Township'ler, bir belediyeye dahil olmayan bölgelerde halka yerel hizmetler temin ederler.

Bazı eyaletlerde, Michigan gibi, eyalet üniversiteleri eyalet anayasası gereği otonom hukuki yetki alanı olarak tanımlanmışlardır, bir metropol belediyeninkine yaklaşık eşit bir özel statüye sahiptirler. Yani, örgütler tüzelleştikçe belediyeymiş gibi faaliyet göstermeye başlarlar, ama içinde bulundukları belediyenin çoğu yasama ve idari kontrolünden özerk olmaları nedeniyle, eyaletin idari birimlerine benzer hâle gelirler, bazı bakımlardan county'lere eşit veya hatta onlardan üstün olabilirler.

Bazı eyaletlerde şehirler township'lerden bağımsız olarak faaliyet gösterir. Bazı şehirler (ve Virginia'daki tüm şehirler) hiçbir bir county'nin yetki alanı içinde olmadan faaliyet gösterir. Şehirler (bazen town, yani kasaba olarak da adlandırılır) county ve townshiplerden farklıdır, çünkü eyaletin idari bölümlerinden değildirler. Bunlar hukuken Eyalet tarafından tanınan yarı özerk belediye şirketleridir. Esasta, bir belediye şirketi olan şehir, eski çağlardaki şehir devletlerin modern bir biçimidir, bu tür egemen varlıklar günümüzdeki örnekleri arasında Monako, San Marino, Singapur ve Vatikan sayılabilir.

Federal hükümetin altbirimlerinin başında Columbia Bölgesi (District of Columbia) gelir, burada bulunan ABD Kapitol binası, ABD yönetiminin yasama mekânıdır. ABD Kongresi, Columbia Bölgesi ve federal hükümet tarafından kontrol edilen diğer tüm topraklar üzerinde tek başına yetki kullanır.

Dört eyalet (Massachusetts, Pennsylvania, Virginia, and Kentucky) kendilerini "commonwealth" (kamu varlığı) olarak adlandırırlar, bu terim onların kuruluş tüzüklerinden ve anayasalarından kaynaklanır. Federal bağlamda, "commonwealth" terimi "territory" ile "state" (İngilizce hem "bağımsız devlet" hem "ABD eyaleti" anlamında) arasında bir statüye karşılık gelir, ama kendini bu şekilde tanımlayan bu dört eyalet ile ilgili değildir. Federal düzeyde bir eyalete "state" (eyalet) veya "commonwealth" denmesinin bir farkı yoktur, bu eski terim günümüzde önemsiz hâle gelmiştir.

Kuzey Mariana Adaları, ABD ile ilişkili bir commonwealth'dir. Bir gün eyalet olma mertebesine ilerleyebilir veya bağımsızlığı seçebilir, Filipinler'in pek çok yıl bir ABD commonwealth'i olduktan sonra bağımsız olması gibi. Bir federal toprak (territory), "organize olmuş" veya "organize olmamış" olsun, (eyalet bir yana) bir commonwealth'e kıyasla çok daha az sayıda hakka sahiptir, ama bir "possession" (zilyetlik)'ten bir nebze daha önde sayılabilir çünkü "possession"da daimi bir nüfus yoktur ve dolayısıyla basit bir yönetime dahi gerek göstermez.

ABD topraklarının federal denetimi

ABD Kongresi

ABD Anayasası'nda Madde IV, Bölüm 3, ABD Kongresi'nin ABD toprakları üzerindeki otoritesini şöyle tanımlar:

Birlik'e yeni eyaletler Kongre tarafından kabul edilebilir; ama başka bir Eyalet'in yetki sınırları için yeni bir Eyalet kurulmayacaktır; iki Eyaletin ve onların parçalarının birleşmesi ile bir Eyalet oluşturulmayacaktır; ilgili eyaletlerin Yasama Organları ve Kongre'nin onayı olmadan.
Kongre, Birleşik Devletler'e ait Mülk ve Toprakla ilgili gereken Kural ve Yönetmelikleri kullanmak ve geçirmek Hakkına sahip olacaktır; Anayasa'da yazan başka hiçbir madde, Birleşik Amerika veya herhangi bir Eyalet'in haklarına dokunduğu sonucu çıkartılamaz.

Eyaletlerin parçası olmayan toprak birimler üzerinde Kongre'nin gücü ayrıcalıklı (münhasır) ve evrenseldir. Federal toprak, Birliğin bir eyaleti haline gelince eyalet, yetkilerinde meydana gelen değişikliklere rıza göstermelidir. Bu ilke bir kere ihlal edilmiştir, Amerikan İç Savaşı'ndan önceki aylarda Virginia eyaleti ABD'den çekilince, eyaletin kuzey batısında oluşan ayrılıkçı bir halk meclisi Virginia'dan kopmaya karar verip Batı Virginia eyaletini kurmuştur.

ABD İçişleri Bakanlığı

3 Mart 1849'da, 30. Kongre'nin son günlerinde, ABD topraklarının içişlerine bakacak bir İçişleri Bakanlığı (U.S. Department of the Interior) kurulması için bir yasa kabul edildi. İçişleri Bakanlığı'nın geniş bir sorumluluk yelpazesi vardır, bunların arasında toprak yönetimlerinin düzenlenmesi ve kamu topraklarıyla ilgili temel sorumlulukları sayılabilir.

Başka ülkelerde benzer şekilde adlandırılan bakanlıklardan farklı olarak, ABD İçişleri Bakanlığı yerel yönetimlerden veya kamu idaresinden sorumlu değildir. Bunun iki istisnası kızılderili rezervasyonlarına bakan Kızılderili İşleri Bürosu (Bureau of Indian Affairs) ve bağımlı adalara bakan Ada İşleri Ofisi (Office of Insular Affairs)'dir, bu iki kuruluş bakanlığa bağlıdır.

Eyaletler

Bağımsızlık Bildirisi yapıldığında, ABD 13 eyaletten oluşmaktaydı, bunlar Birleşik Krallık'ın eski sömürgeleriydi. İzleyen yıllarda, eyaletlerin sayısı düzenli şekilde artmıştır; batıya doğru genişleme, fetih ve Amerikan devletinin toprak satın alımı, ve mevcut eyaletlerden bazılarının bölünmesi sonucu, günümüzdeki 50 Birleşik Eyalete ulaşılmıştır:

  • Alabama (AL)
  • Alaska (AK)
  • Arizona (AZ)
  • Arkansas (AR)
  • Kaliforniya (CA)
  • Colorado (CO)
  • Connecticut (CT)
  • Delaware (DE)
  • Florida (FL)
  • Georgia (GA)
  • Hawaii (HI)
  • Idaho (ID)
  • Illinois (IL)
  • Indiana (IN)
  • Iowa (IA)
  • Kansas (KS)
  • Kentucky (KY)
  • Louisiana (LA)
  • Maine (ME)
  • Maryland (MD)
  • Massachusetts (MA)
  • Michigan (MI)
  • Minnesota (MN)
  • Mississippi (MS)
  • Missouri (MO)
  • Montana (MT)
  • Nebraska (NE)
  • Nevada (NV)
  • New Hampshire (NH)
  • New Jersey (NJ)
  • New Mexico (NM)
  • New York (NY)
  • Kuzey Karolina (NC)
  • Kuzey Dakota (ND)
  • Ohio (OH)
  • Oklahoma (OK)
  • Oregon (OR)
  • Pennsylvania (PA)
  • Rhode Island (RI)
  • Güney Karolina (SC)
  • Güney Dakota (SD)
  • Tennessee (TN)
  • Texas (TX)
  • Utah (UT)
  • Vermont (VT)
  • Virginia (VA)
  • Washington (WA)
  • Batı Virginia (WV)
  • Wisconsin (WI)
  • Wyoming (WY)

Ülkenin federal sistemi nedeniyle eyalet ve millî hükümet arasındaki ilişki karmaşıktır. ABD hukukuna göre, eyaletler egemen varlıklardır, her bir eyaletin gücü federal yönetimden değil, o eyaletin vatandaşlarından kaynaklanır. Egemen eyaletler egemenliklerinin bir kısmını merkezî yönetime devredince ABD'nin federal yönetimi meydana gelmiştir. Devrettikleri egemenlik mutlak değildir. Bu yetki devrinin mantıksal sonucu olarak, federal yönetimin sınırlı bir egemenliğe sahiptir ve eyaletlerin, federal yönetime devretmedikleri güçleri korumuştur. Federal yönetimin yetkili olduğu alanlarda federal kanunlar eyalet kanunlarını geçersiz kılabilir, ama federal yönetimin güçleri ABD Anayasası tarafından devredilmiş sınırlı egemenliğe tâbidir. (ABD Anayasası'nın Onuncu Ek Maddesi federal hükümete devredilmemiş güçlerin eyaletlere ait olduğu belirtilir ama bu bariz bir gerçek olduğu için bir belit (truism) olduğu kabul edilir.)

ABD Anayasa Mahkemesi, Texas v. White davasında, eyaletlerin ayrılma hakkı olmadığı kararını vermiş, ama "ihtilal, veya eyaletlerin onayı ile" bölünme olasılığını kabul etmiştir.[1][2] ABD Anayasası gereği eyaletler dış politika yürütemezler.

50 eyalet üç ayrık kısma bölünebilir:

  • "Kıta ABD", "Aşağı 48", daha doğru olarak "bitişik ABD" veya "sınırdaş ABD" olarak da bilinir.
  • Fiziksel olarak Kanada'ya bitişik olan Alaska.
  • Büyük Okyanus'un ortasında bulunan Hawaii takım adası.

Birleşik Devletler ayrıca çeşitli topraklar, bölgeler ve zilyetliklere de sahiptir. Bunların başta geleni Columbia Bölgesi'ndeki federal bölge ve bazı denizaşırı adasal bölgelerdir, bunların en önemlisi Amerikan Samoası, Guam, Kuzey Mariana Adaları, Porto Riko ve ABD Virgin Adaları sayılabilir. 20. yüzyıl başında İspanya'yla olan savaşta kazanılan adalar artık yabancı toprak sayılmamaktadır; buna karşın ABD Anayasa Mahkemesi bu adaların otomatik olarak ABD anayasasının yetki sahası içinde olmadığına hüküm vermiş, Anayasa'nın hangi bölümlerinin bu adalara uygulanabileceğinin ABD Kongresi'nin takdirine kaldığını belirtmiştir. Bunun tek istisnası, ABD'nin tek katılmış toprağı olan Palmyra Atolü'dür; burası örgütlenmemiş ve ıssızdır.

Şehirler

Eyaletler, daha küçük idari birimlere bölünmüştür iki eyalet haricinde bunlar county olarak adlandırılır. İstisnalar Alaska ve Lousiana eyaletleridir. Alaska eyaletin bir kısmı borough olarak adlandırılan alt birimler şeklinde düzenlenmiştir; eyaletin geri kalanı Unorganized Borough olarak adlandırılır, burası hiçbir borrough'ya ait değildir, ve "nüfus sayım alanları" (census area) olarak bölünmüştür. Louisiana ise, county dengi parish'ler olarak bölünüştür. Ayrıca bazı eyaletlerde bulunan bağımsız şehirler hiçbir county'ye ait değildir. Bir diğer tip teşkilatlanma, şehir ve county'nin birleşip bağımsız bir şehir olarak faaliyet göstermesidir. Virginia'da 39 bağımsız şehir vardır, ayrıca countylere ait olmayan ve onlarla bütünleşmemiş bağımsız şehirler arasında Baltimore, Maryland, St. Louis, Missouri, ve Carson City, Nevada sayılabilir. county'lerde birden çok şehir, kasaba, köy veya hamlet olabilir, bazen de bir county bir şehrin sadece bir kısmını kapsayabilir. County'lerin siyasi ve hukuki önemi değişken olabilir ama hep bir eyaletin alt birimidirler. Bazı şehirler county'leri ile bütünleşmiş ve eşsınırlıdır, örneğin Denver, San Francisco ve Philadelphia, yani bu county'lerin tamamı tek bir belediyedir, bu belediye yönetimi aynı zamanda county hükümetini yönetir. New York City, kendisini oluşturan beş county ile eşsınırlıdır. Daha çok ayrıntı için county ve ABD county istatistikleri maddelerine bakınız. Çoğu eyaletteki county'ler township'lere bölünmüştür, bunlar tanım olarak county'nin idari alt birimleridir. Bazı eyaletlerde, örneğin Michigan'da, bir township, eyalet hükümetine bir kuruluş belgesi (charter) sunarak kendisine "charter township" statüsü elde eder, bu bir tip karma belediye ve township statüsüdür (bir township için bir şehrin tüm sorumluluklarını almadan bazı haklarını elde etmesini sağlar), metropol belediyenin karışık bir county ve belediye olmasına benzer şekilde.

ABD'de yaklaşık 30.000 tüzelleşmiş (incorporated) şehir vardır, bunlar farklı derecelerde özerktirler.

Township, bir şehir ile county arasındaki bir ara mülki terimdir; şehirler bazen county sınırlarını aşabilir, ama townshipler bunu yapmaz. Bazı township'lerin hükümeti ve politik gücü vardır, diğerler sadece coğrafi bir tanımlamadır. ABD'deki township'ler genelde Kamu Arazi Haritalama Sistemi (Public Land Survey System)'nin ürünüdür. Daha çok bilgi için survey township ve civil township maddelerine bakınız. Township'ler section'lara (bölümlere) bölünür, bunların ayrı yönetimi olmaz.

Township ve town (kasaba) terimleri birbirleriyle yakından ilişkilidir (çoğu tarihî belgede iki terim birbiri yerine kullanılır). Ancak, kasaba ve township'lere verilen güçler eyaletten eyalete çok farklılık gösterir. New England'da kasabalar yerel yönetimin başlıca biçimidir, diğer eyaletlerde county'lerin pek çok işlevini sağlar. Kaliforniya'da buna karşın, Yönetim Kanununun ilgili maddeleri "town" sözcüğünün "city" (şehir) anlamına geldiği, ama "charter city" değil de özellikle "general law city" (genel hukuk şehri) anlamına geldiği belirtilir. General law city'ler, eyalet yasaları ile meydana gelmişlerdir ve o yasalar ile kontrol edilir, charter city'ler ise kendi kuruluş yasaları ile yönetilirler.

Eyaletler tarafından idare edilmeyen yetki alanları

Federal bölgeler

Kongre'nin doğrudan otoritesi altında ve ayrı bir federal bölge olan Columbia Bölgesi, Maryland ve Virginia tarafından Federal Devlete bırakılmış toprak üzerinde oluşturulmuştur. Ancak, Virginia tarafından verilen toprak 1846'da o eyalete geri verilmiştir. Columbia Bölgesi herhangi eyaletin parçası değildir ve ABD Kongresi şehir üzerinde "her durum için münhasır yetki hakkına sahiptir"; buna rağmen, District of Columbia Home Rule Act (Columibia Bölgesi Yerek Yönetim Yasası) belediye başkanı ve belediye encümeni dahil olmak üzere sınırlı bir yerel yönetim hakkı (home rule) tanımaktadır.

Kızılderili rezervasyonları

Amerikan Kızılderili rezervasyonları, Birleşik Devletler içinde yer alan ayrı ve özel bir siyasi alt birim sınıflandırmasıdır. ABD kanunlarına göre, Kızılderili kabileleri egemen milletler olarak sayılır, yani yasal otoriteleri federal ve eyalet devletlerinden bağımsızdır. Ancak, bu kabile egemenliği tanımına göre, eyalet yasalarının denetiminden muaf olmalarına rağmen, federal devletten bağımsız davranamazlar. 19. yüzyıl sonlarına kadar, ABD devleti ve Yerli Amerikalı gruplar arasındaki anlaşmalar genelde "antlaşma" olarak adlandırılmış ama günümüzde bu anlaşmaların nasıl adlandırılmış ulursa olsun, devlet kanunu sayılırlar. 1883 Dawes Yasası'ndan beri Kızılderili kabileleri ile yeni bir antlaşma yapılmamıştır.

Bölgeler

Ne bir eyalete ait ne de bir Yerli Millet'e tahsis edilmiş bölgeler genelde ABD yönetimi tarafından hukuken toprak (territory) olarak tanımlanmıştır. Territory federal kanuna göre hukuki bir tanıma sahip olduğu için, "adasal alan" (insular area) terimi jenerik olarak kullanılır. Bunlar enkorpore olmuş toprak (yani ABD Anayasası hükümlerine dahil edilmiş) veya enkorpore olmamış (yani ABD Anayasası'nın geçerli olmadığı bölgeler) olabilir. 1789'da Kuzeybatı topraklarının örgütlenmesinden sonra, bir Eyalet olarak katılmamış olan tüm alanlar, organize enkorpore topraklar olarak, yerel düzeyde biraz özerklik ile, Kongre'nin direkt kontrolü altında oldular. 1959'da Hawaii'nin kabulünden sonra başka enkorpore toprak olmamıştır, meskun olmayan Palmyra Atoll hariç. Palmyra Atolü önceden Hawaii Toprağı'na aitti ama Hawaii'nin kabulüne dahil edilmemişti. Diğer bazı deniz ötesi enkorpore olmamış topraklar artık bağımsız ülkelerdir, örneğin Küba, Filipinler, Mikronezya Federe Devletleri ve Palau.

Eyaletlerden farklı olarak, adasal alanlarda egemenlik yerel insanlara ait değil, sadece Kongre'nindir. Çoğu yerde bir Organik Yasa ile Kongre öz yönetim vermiştir, bu Organik Yasalar yerel bir anayasa işlevine sahiptir. Kuzeybatı Talimnamesi tarafından topraklara, ABD Kongresine oy hakkı olmayan bir delege yollama hakkını verilir.

Hukuken ABD "toprağı" (territorysi) sayılması gereken deniz ve ada egemenlik hakları ile ilgili bazı uluslarararası anlaşmazlıkları sürmektedir. Bakınız ABD'nin uluslararası toprak anlaşmazlıkları.

Adasal alanlar

Büyük Okyanus ve Karaip Denizi'nde bazı adaları ABD'in adasal alanlarından sayılır.

Enkorpore olmuş
  • Palmyra Atolü (meskun değil; The Nature Conservancy'nin mülkiyetinde ama Ada İşleri Ofisi (Office of Insular Affairs) tarafından idare edilmekte; ABD Küçük Dış Adaları'nın (United States Minor Outlying Islands) parçasıdır.
Enkorpore olmayan
  • Amerikan Samoa (organize olmamış; ABD İçişleri Bakanlığının denetimi altından kendini yönetiyor)
  • Guam (1950 Organik Yasası ile organize olmuş)
  • Kuzey Mariana Adaları (commonwealth, 1977 Anlaşması (Covenant) ile organize olmuş)
  • ABD Virgin Adaları (1954 Revize Edilmiş Organik Yasası ile organize olmuş) Palmyra Atol'u ile birlikteki, aşağıdaki meskun olmayan topraklar ABD Küçük Dış Adaları'nı oluşturur:
  • Baker Adası
  • Howland Adası
  • Jarvis Adası
  • Johnston Atolü
  • Kingman Reef
  • Midway Adaları (Midway Atoll National Wildlife Refuge olarak idare edilmektedir; az sayıda müteahhit bulunmaktadır)
  • Navassa Adası
  • Wake Adası (az sayıda müteahhit bulunmaktadır)

Bazı ABD devlet kaynakları ayrıca Bajo Nuevo Bank ve Serranilla Bank'ı adasal alanlar arasında saymaktadır, bunları ABD Küçük Dış Adalarına dahil etmektedir. Bu iddialar uluslararası düzeyde kabul edilmemiştir.

ABD, 18 Temmuz 1947'den 1 Ekim 1994'e kadar Pasifik Adaları Vesayet Toprakları'nı (Trust Territory of the Pacific Islands) idare etmiştir, ama daha sonra bu dört politik birim ile yeni bir siyasi ilişkiye girmiştir (bunlardan biri yukarıda belirtilen Kuzey Mariana Adaları'dır, diğerleri aşağıda belirtilen özgürce ortaklaşmış devletlerdir (Associated state)).

Özgürce ortaklaşmış devletler

Özgürce ortaklaşmış devletler, ABD'nin özgür Ortaklık Antlaşması (Compact of Free Association) yapmış olduğu üç egemen devlettir. Egemen olduklarından beri ABD yetki alanı içinde değildirler; ancak bu ülkeler 1990'larda Birleşmiş Milletler'e dahil olana kadar bunlar ABD'nin bağımlılıkları olarak görülmekteydi.

  • Marshall Adaları Cumhuriyeti
  • Mikronezya Federe Devletleri
  • Palau Cumhuriyeti

Seçim bölgeleri

Her politik kurum, üyelerinin seçilerek geldiği bölgeler tanımlar. Kongre seçim bölgeleri (Congressional districts) bunun bir örneğidir. Eyalet yasama organları da eyalet toprağının alt bölümlerinin temsilcilerinden oluşur.

Diğer bölgeler

Eyalet, county ve şehir düzeyinde yasama yapan genel amaçlı yönetim birimlerinine ek olarak, özel amaçlı doğa koruma bölgeleri de vardır.

Hükümetimsi organlar

Yukarıdakilere ek olarak, ABD mahkemeleri bazı daha küçük organların devlet fonksiyonlarını yerine getirdiğine hüküm vermişlerdir ve dolayısıyla diğer "geleneksel" (ABD Anayasası ile tanımlı) devlet organlarının tâbi olduğu kısıtlamaların (ayrımcılık yapılmaması, vb.) bu organlar için de geçerli olduğuna karar vermişlerdir. Bunlar arasında ev sahipleri dernekleri (ABD Anayasa Mahkemesi'nin Shelley v. Kraemer, Loren v. Sasser, Committee for a Better Twin Rivers v. Twin Rivers Homeowners’ Association davaları ile bu konu belirlenmiştir) ve şirket mülkiyetli kasabalar (hem çalışanlar hem de tüketiciler için, 1946’da ABD Anayasa Mahkemesi’nin Marsh v. Alabama davasında karara bağlanmıştır). Çoğu ev sahibi ve komşuluk dernekleri kâr amaci gütmeyen örgüt sayılır, ama bunların vergi veya harç toplama yeteneği vardır, tüzük kurallarına uymayan üyelerini cezalandırırlar, ve dava açabilirler. Bu tür topluluklarda sivil haklar (civil rights) (fikir özgürlüğü, vb.) konusu kesin biçimde belirlenmemiştir ve eyaletten eyalete değişir.

Amerika Vizesi, Amerika ülke hakkında, Amerika ticari vizesi, Amerika bayrağı, Amerika ekonomisi, Amerika başkenti, Amerika - Türkiye ilişkileri, Amerika uçak bileti, Amerika otel konaklaması, Amerika ulaşım, Amerika nasıl gidilir, Amerika idari yapı, Amerika komşuları, Amerika gece hayatı, Amerika - Amerika , Amerika nüfus yapısı, Amerika yönetim şekli, Amerika 'da etnik gruplar, Amerika Ankara Büyükelçiliği, Amerika İstanbul Başkonsolosluğu adres bilgileri, Amerika hakkında bütün bilgilere bu siteden ulaşabilirsiniz. Amerika Turizm ve gezilecek yerler.

Hemen ARA